थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासनाच्या कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता आणि नाविन्यता विभागाने ‘मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना २०२६’ (CMYKPY) अंतर्गत राज्यातील १८ ते ३५ वयोगटातील सुशिक्षित तरुण-तरुणींना ऑन-द-जॉब औद्योगिक प्रशिक्षण आणि दरमहा ₹६,००० ते ₹१०,००० पर्यंत थेट बँक खात्यात (DBT) विद्यावेतन देण्याची भरती मोहीम सक्रिय केली आहे. किमान १२ वी उत्तीर्ण, आयटीआय, डिप्लोमा, पदवीधर व पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलेले पात्र उमेदवार शासनाच्या अधिकृत पोर्टल cmykpy.mahaswayam.gov.in वर कोणत्याही शुल्काविना थेट ऑनलाइन नोंदणी करून विविध नामांकित कंपन्या व शासकीय कार्यालयांमध्ये प्रशिक्षण संधी मिळवू शकतात.
⚡ ३०-सेकंद महत्त्वाचे हायलाइट्स (30-Second Highlights)
- योजनेचे अधिकृत नाव: मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना २०२६ (Mukhyamantri Yuva Karya Prashikshan Yojana – CMYKPY).
- सक्षम प्रशासकीय विभाग: कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता आणि नाविन्यता विभाग, महाराष्ट्र शासन.
- अधिकृत शासन निर्णय (GR): संकीर्ण-२०२४/प्र.क्र.९०/व्यशि-३ (maharashtra.gov.in वर उपलब्ध).
- मासिक विद्यावेतन (Stipend): १२ वी उत्तीर्ण: ₹६,००० | आयटीआय / डिप्लोमा: ₹८,००० | पदवीधर / पदव्युत्तर: ₹१०,००० प्रति महिना.
- वयोमर्यादा व पात्रता: १८ ते ३५ वर्षे, महाराष्ट्र राज्याचा अधिवास (Domicile) असणे अनिवार्य.
- प्रशिक्षण कालावधी: ६ महिने ते ११ महिन्यांपर्यंत प्रत्यक्ष आस्थापनांमध्ये कार्यानुभव.
- विद्यावेतन वितरण पद्धत: आधार संलग्न बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (Aadhaar DBT).
- अधिकृत अर्ज संकेतस्थळ: cmykpy.mahaswayam.gov.in व rojgar.mahaswayam.gov.in.
मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना 2026: पार्श्वभूमी व शासन निर्णय (Scheme Background & State GR)
महाराष्ट्रातील सुशिक्षित पदवीधर आणि तांत्रिक शिक्षण घेतलेल्या लाखो तरुणांना पदवी मिळाल्यानंतरही प्रत्यक्ष कामाच्या अनुभवाअभावी रोजगारापासून वंचित राहावे लागत होते. उद्योगांना कुशल मनुष्यबळाची गरज असताना तरुणांकडे प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव नसल्याने ही दरी मोठी झाली होती.
या समस्येवर मात करण्यासाठी राज्य शासनाने ‘मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना’ संपूर्ण राज्यात लागू केली. या योजनेचा मूळ शासन निर्णय ०९ जुलै २०२४ रोजी निर्गमित करण्यात आला असून, २०२६ च्या सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ही योजना अविरत सुरू ठेवण्यात आली आहे.
या योजनेद्वारे दरवर्षी राज्यातील तब्बल १० लाख युवक-युवतींना प्रत्यक्ष कामाचे ऑन-द-जॉब प्रशिक्षण दिले जाते. प्रशिक्षणादरम्यानचे संपूर्ण विद्यावेतन महाराष्ट्र शासनामार्फत थेट विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात वर्ग केले जाते, ज्यामुळे उद्योग व तरुण दोघांचाही मोठा फायदा होत आहे.
शैक्षणिक पात्रतेनुसार मासिक विद्यावेतन व प्रशिक्षण तपशील (Stipend Structure & Rate Matrix)
राज्य शासनाने उमेदवारांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार मासिक विद्यावेतनाचे (Stipend) दर निश्चित केले आहेत. प्रशिक्षणार्थींना मिळणाऱ्या विद्यावेतनाचे अधिकृत वर्गीकरण खालीलप्रमाणे आहे:
| शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification) | दरमहा विद्यावेतन (Monthly Stipend) | प्रशिक्षण कालावधी (Tenure) | वितरण प्रणाली (Disbursement Mode) |
|---|---|---|---|
| १२ वी उत्तीर्ण (Higher Secondary Pass) | ₹६,०००/- प्रति महिना | ६ महिने ते ११ महिने | थेट लाभ हस्तांतरण (Aadhaar DBT) |
| आयटीआय / पदविका (ITI / Diploma Holder) | ₹८,०००/- प्रति महिना | ६ महिने ते ११ महिने | थेट लाभ हस्तांतरण (Aadhaar DBT) |
| पदवीधर / पदव्युत्तर (Degree / Post Graduate) | ₹१०,०००/- प्रति महिना | ६ महिने ते ११ महिने | थेट लाभ हस्तांतरण (Aadhaar DBT) |
विशेष बाब म्हणजे कोणत्याही आस्थापना किंवा कंपनीला प्रशिक्षणार्थीच्या विद्यावेतनावर स्वतःचा आर्थिक भार सहन करावा लागत नाही; हा सर्व खर्च १००% राज्य शासन उचलते.
उमेदवारांसाठी आवश्यक पात्रता व अटी (Candidate Eligibility Criteria)
मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी शासनाने खालीलप्रमाणे निकष व अटी निश्चित केल्या आहेत:
- वयोमर्यादा: अर्जाच्या तारखेला उमेदवाराचे वय किमान १८ वर्षे पूर्ण आणि कमाल ३५ वर्षांपेक्षा जास्त नसावे.
- महाराष्ट्र अधिवास: अर्जदार उमेदवार हा महाराष्ट्र राज्याचा मूळ रहिवासी असावा आणि त्याबाबतचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile) किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) असावा.
- किमान शैक्षणिक पात्रता: उमेदवार मान्यताप्राप्त मंडळातून किमान १२ वी उत्तीर्ण, शासकीय किंवा खाजगी ITI उत्तीर्ण, तंत्रशिक्षण पदविका (Diploma), किंवा कोणत्याही शाखेतील पदवी/पदव्युत्तर पदवीधर असावा.
- महास्वयंम पोर्टल नोंदणी: उमेदवाराने कौशल्य विभागाच्या महास्वयंम किंवा CMYKPY पोर्टलवर ‘Training Seeker’ म्हणून नोंदणी केलेली असणे बंधनकारक आहे.
- सक्रिय आधार सिडिंग बँक खाते: उमेदवाराचे स्वतःचे बँक खाते आधार क्रमांकाशी आणि NPCI मॅपरशी DBT साठी सक्रिय असणे आवश्यक आहे.
कोणत्या आस्थापनांमध्ये व कार्यालयांमध्ये प्रशिक्षण मिळते? (Training Sectors)
योजनेअंतर्गत राज्यातील खाजगी उद्योग, लघु व मध्यम उद्योग (MSME), सहकारी संस्था, बँका, तसेच शासकीय व निमशासकीय कार्यालयांमध्ये प्रत्यक्ष प्रशिक्षण दिले जाते:
१. खाजगी कंपन्या आणि उत्पादन कारखाने (Manufacturing & Production Units).
२. माहिती तंत्रज्ञान (IT), सॉफ्टवेअर, डिजिटल मार्केटिंग व बीपीओ कंपन्या.
३. राज्य शासनाची विविध प्रशासकीय कार्यालये, जिल्हाधिकारी कार्यालय, तहसील व पंचायत समित्या.
४. जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका, नागरी सहकारी पतसंस्था व वित्तीय संस्था.
५. सेवा क्षेत्र, हॉस्पिटॅलिटी, ऑटोमोबाईल वर्कशॉप्स व रिटेल आउटलेट्स.
महास्वयंम पोर्टलवर ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Application Guide)
मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजनेसाठी अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया महास्वयंमच्या अधिकृत पोर्टलवर ऑनलाइन उपलब्ध आहे. शेतकरी व सामान्य कुटुंबातील तरुण खालील पायऱ्यांचा अवलंब करून थेट अर्ज करू शकतात:
- अधिकृत पोर्टलला भेट द्या: सर्वात आधी अधिकृत संकेतस्थळ cmykpy.mahaswayam.gov.in किंवा rojgar.mahaswayam.gov.in उघडा.
- कॅन्डिडेट रजिस्ट्रेशन पर्याय निवडा: मुख्य पृष्ठावरील ‘Candidate Registration / उमेदवार नोंदणी’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- आधार व वैयक्तिक माहिती भरा: आपला आधार क्रमांक प्रविष्ट करून मोबाईलवर आलेला OTP टाका आणि नाव, जन्मतारीख व पत्ता अचूक भरा.
- शैक्षणिक कागदपत्रे व गुण भरा: १० वी, १२ वी, ITI, डिप्लोमा किंवा पदवीचे गुणपत्रक, उत्तीर्ण वर्ष आणि बोर्ड/विद्यापीठाचा तपशील अपलोड करा.
- बँक खाते व आधार सिडिंग तपशील जोडा: आपला बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड भरा आणि बँक खाते आधारशी लिंक असल्याची खात्री करा.
- जिल्हा व आवडीनुसार रिक्त जागा निवडा: ‘Vacancies / उपलब्ध प्रशिक्षण जागा’ विभागात जाऊन आपल्या जिल्ह्यातील आवडीच्या कंपनी किंवा कार्यालयातील जागेसाठी अर्ज (Apply) करा.
- अर्ज कन्फर्मेशन डाउनलोड करा: अर्ज यशस्वीरीत्या सादर झाल्यानंतर मिळणारा Application ID आणि पावती सुरक्षित डाऊनलोड करून ठेवा.
महत्त्वाची नोंद: या योजनेसाठी अर्ज करण्यासाठी शासनाकडून कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही. कोणत्याही अनधिकृत एजंट किंवा मध्यस्थाला पैसे देऊ नका; सर्व निवड प्रक्रिया थेट महास्वयंम प्रणालीमार्फत गुणवत्तेनुसार पारदर्शकपणे होते.
विद्यावेतन जमा होताना येणाऱ्या तांत्रिक अडचणी व उपाय (Troubleshooting & Critical Rules)
अनेक तरुणांना प्रशिक्षण सुरू झाल्यानंतरही विद्यावेतन वेळेवर खात्यात जमा न होण्याच्या तक्रारी येतात. अशा अडचणी टाळण्यासाठी खालील बाबींची तपासणी करावी:
१. NPCI आधार मॅपिंग निष्क्रिय असणे (Aadhaar Seeding Inactive)
शासनाकडून पाठवले जाणारे विद्यावेतन हे खात्याच्या नंबरवर नव्हे तर थेट आधार क्रमांकावर DBT द्वारे पाठवले जाते. जर आपले बँक खाते NPCI शी लिंक नसेल, तर व्यवहार अयशस्वी होतो. आपल्या बँकेत जाऊन तात्काळ आधार DBT मॅंडेट फॉर्म भरून द्यावा किंवा जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये IPPB खाते उघडावे.
२. आस्थापनेकडून बायोमेट्रिक उपस्थिती न भरणे (Attendance Verification)
दरमहा विद्यावेतन मिळण्यासाठी संबंधित कंपनी किंवा कार्यालयाने पोर्टलवर प्रशिक्षणार्थीची उपस्थिती (Attendance) वेळेवर नोंदवणे सक्तीचे आहे. उपस्थिती अपलोड झाल्यानंतरच शासनाकडून विद्यावेतन रिलीज केले जाते.
३. बँक खात्यातील नावातील तफावत (Name Mismatch)
उमेदवाराच्या शैक्षणिक प्रमाणपत्रांवरील नाव, आधार कार्डावरील नाव आणि बँक पासबुकावरील नावामध्ये तंतोतंत समानता असावी. स्पेलिंगमध्ये फरक असल्यास PFMS प्रणाली पेमेंट थांबवू शकते.
अधिकृत संकेतस्थळे, हेल्पलाइन व संपर्क माहिती (E-E-A-T Verified Sources)
योजनेची अधिकृत माहिती, शासन निर्णय आणि थेट नोंदणीसाठी खालील अधिकृत शासकीय संकेतस्थळांचा वापर करावा:
| प्रशासकीय विभाग / प्राधिकरण | अधिकृत संकेतस्थळ | अधिकृत हेल्पलाइन व संपर्क |
|---|---|---|
| मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण पोर्टल | cmykpy.mahaswayam.gov.in | १८०० १२० ८०४० (टोल-फ्री) |
| महास्वयंम रोजगार व कौशल्य पोर्टल | rojgar.mahaswayam.gov.in | ०२२-२२६२५६२४ / ०२२-२२६२५६२५ |
| महाराष्ट्र शासन अधिकृत पोर्टल (GR Portal) | mahaswayam.gov.in | कौशल्य विभाग कक्ष, मंत्रालय, मुंबई |
| जिल्हा कौशल्य विकास व रोजगार मार्गदर्शन केंद्र | mahaswayam.gov.in | प्रत्येक जिल्ह्याचे शासकीय रोजगार कार्यालय |
मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजना २०२६: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: मुख्यमंत्री युवा कार्य प्रशिक्षण योजनेअंतर्गत दरमहा किती विद्यावेतन मिळते?
उत्तर: उमेदवारांच्या पात्रतेनुसार १२ वी उत्तीर्ण तरुणांना ₹६,०००, आयटीआय व डिप्लोमाधारकांना ₹८,००० आणि पदवीधर अथवा पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलेल्या तरुणांना दरमहा ₹१०,००० थेट बँक खात्यात विद्यावेतन दिले जाते.
प्रश्न २: या योजनेचा अर्ज करण्यासाठी वयोमर्यादा काय आहे?
उत्तर: अर्ज करणाऱ्या उमेदवाराचे वय अर्ज करण्याच्या दिनांकास किमान १८ वर्षे पूर्ण आणि कमाल ३५ वर्षांपर्यंत असावे.
प्रश्न ३: प्रशिक्षणाचा एकूण कालावधी किती महिन्यांचा असतो?
उत्तर: योजनेअंतर्गत निवड झालेल्या उमेदवारांना प्रत्यक्ष औद्योगिक व व्यावसायिक आस्थापनांमध्ये किमान ६ महिने ते कमाल ११ महिन्यांपर्यंत प्रत्यक्ष प्रशिक्षणाचा लाभ घेता येतो.
प्रश्न ४: अर्ज करण्यासाठी कोणतेही परीक्षा किंवा नोंदणी शुल्क आहे का?
उत्तर: नाही, ही योजना महाराष्ट्र शासनाकडून संपूर्णपणे मोफत राबवली जाते. महास्वयंम किंवा CMYKPY पोर्टलवर ऑनलाइन नोंदणी करण्यासाठी कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही.
प्रश्न ५: विद्यावेतन खात्यात वेळेवर न आल्यास काय करावे?
उत्तर: आपले बँक खाते आधार कार्डशी आणि NPCI मॅपरशी DBT साठी लिंक असल्याची खात्री करा, तसेच संबंधित आस्थापनेने आपली मासिक उपस्थिती महास्वयंम पोर्टलवर अपलोड केली आहे की नाही याची खात्री करून घ्यावी.
अधिकृत करिअर व नोकरी मार्गदर्शन – Mazhi Noukri News Bureau
महाराष्ट्र शासनाचे सर्व अधिकृत शासन निर्णय (GR), महास्वयंम पोर्टलवरील चालू भरती आणि अप्रेंटिसशिप योजनांच्या खात्रीशीर माहितीसाठी नेहमी mahaswayam.gov.in आणि cmykpy.mahaswayam.gov.in या शासकीय संकेतस्थळांचाच वापर करावा.
कोणत्याही खाजगी नोकरी दलाल किंवा खोट्या कॉलपासून सावध राहा; शासकीय भरती व प्रशिक्षण योजना पूर्णपणे पारदर्शक असतात. महाराष्ट्रातील सर्व ताज्या भरती आणि करिअर अपडेट्ससाठी mazhinoukri.in ला दररोज भेट द्या.
