थेट उत्तर (Direct Answer): महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी आयुक्तालयामार्फत ‘कृषी सेवक भरती २०२६’ (Maharashtra Krishi Sevak Bharti 2026) अंतर्गत राज्यातील ८ प्रशासकीय विभागांमध्ये २,१०९+ रिक्त पदांसाठी भरती प्रक्रिया राबवली जात आहे. कृषी पदविका (Diploma in Agriculture) किंवा कृषी पदवी (B.Sc. Agriculture) उत्तीर्ण उमेदवार या भरतीसाठी पात्र आहेत. निवड झालेल्या उमेदवारांना सुरुवातीची ३ वर्षे दरमहा ₹१६,०००/- निश्चित मानधन दिले जाईल आणि त्यानंतर नियमित कृषी सहाय्यक पदावर समावेशन होईल. अधिकृत जाहिरात व ऑनलाईन अर्जासाठी कृषी विभागाचे अधिकृत संकेतस्थळ krishi.maharashtra.gov.in उपलब्ध आहे.
⚡ ३०-सेकंद महत्त्वाचे हायलाइट्स (30-Second Highlights)
- संस्थेचे नाव: कृषी आयुक्तालय, कृषी विभाग, महाराष्ट्र शासन (Department of Agriculture, Maharashtra).
- पदाचे नाव: कृषी सेवक (Krushi Sevak) / कनिष्ठ कृषी सहाय्यक.
- एकूण रिक्त पदे: २,१०९+ पदे (पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, लातूर, अमरावती, नागपूर, कोल्हापूर व ठाणे विभाग).
- किमान शैक्षणिक पात्रता: मान्यताप्राप्त कृषी पदविका (Agri Diploma) किंवा कृषी पदवी (B.Sc Agri / B.Tech Agri) उत्तीर्ण.
- वयोमर्यादा: खुला प्रवर्ग: १९ ते ३८ वर्षे; मागास प्रवर्ग: कमाल ४३ वर्षे (शासकीय नियमांनुसार सवलत लागू).
- वेतन / मानधन: सुरुवातीची ३ वर्षे दरमहा ₹१६,०००/- निश्चित मानधन; त्यानंतर नियमित वेतनश्रेणी (स्तर S-8: ₹२५,५०० ते ₹८१,१००).
- निवड पद्धत: IBPS मार्फत संगणकीय ऑनलाईन परीक्षा (CBT) २०० गुण आणि मूळ कागदपत्र पडताळणी.
- अधिकृत संकेतस्थळ: krishi.maharashtra.gov.in.
महाराष्ट्र कृषी सेवक भरती २०२६: पार्श्वभूमी व पदाचे महत्त्व
महाराष्ट्रातील कृषी व्यवस्थेचा कणा मानल्या जाणाऱ्या कृषी विभागात क्षेत्रीय स्तरावर थेट शेतकरी बांधवांशी संवाद साधण्यासाठी कृषी सेवक हे पद अत्यंत महत्त्वाचे असते. राज्य शासनाच्या विविध कृषी योजना, आधुनिक पीक लागवड तंत्रज्ञान, ठिबक व तुषार सिंचन अनुदान, तसेच पीक विमा व नुकसान भरपाईचे पंचनामे यशस्वीपणे राबवण्यात कृषी सेवकांची भूमिका निर्णायक ठरते.
गेल्या काही वर्षांत अनेक कृषी सहाय्यक पदोन्नती किंवा सेवानिवृत्तीमुळे रिक्त झाल्याने क्षेत्रीय कामकाजावर ताण निर्माण झाला होता. हा ताण कमी करण्यासाठी आणि ग्रामीण भागातील कृषी पदविका व पदवीधर युवकांना हक्काचा शासकीय रोजगार देण्यासाठी शासनाने २,१०९ पेक्षा जास्त पदांच्या महाभरतीचा निर्णय घेतला आहे.
ही भरती प्रक्रिया पूर्णपणे पारदर्शक पद्धतीने संगणकीय ऑनलाईन परीक्षेच्या (CBT) माध्यमातून आयबीपीएस (IBPS) मार्फत राबवली जात आहे. यामुळे गुणवंत व प्रामाणिक उमेदवारांना त्यांच्या गुणवत्तेच्या जोरावर कृषी विभागात शासकीय सेवेची सुवर्णसंधी मिळणार आहे.
विभागनिहाय रिक्त पदांचा संभाव्य तपशील (Division-wise Vacancy Matrix)
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी आयुक्तालयांतर्गत राज्यातील ८ कृषी सहसंचालक विभागांमधील रिक्त जागांचा संभाव्य तपशील खालीलप्रमाणे आहे. उमेदवारांना आपल्या पसंतीनुसार संबंधित कृषी विभागासाठी अर्ज करता येतो:
| अ. क्र. | कृषी सहसंचालक विभाग (Division Name) | समाविष्ट जिल्हे | संभाव्य रिक्त पदे |
|---|---|---|---|
| १ | नागपूर विभाग (Nagpur) | नागपूर, वर्धा, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली | ४४८ पदे |
| २ | नाशिक विभाग (Nashik) | नाशिक, धुळे, नंदुरबार, जळगाव | ३३६ पदे |
| ३ | पुणे विभाग (Pune) | पुणे, सोलापूर, अहमदनगर | २८५ पदे |
| ४ | कोल्हापूर विभाग (Kolhapur) | कोल्हापूर, सांगली, सातारा | २४० पदे |
| ५ | अमरावती विभाग (Amravati) | अमरावती, अकोला, यवतमाळ, बुलढाणा, वाशिम | २२७ पदे |
| ६ | ठाणे / कोकण विभाग (Thane) | ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग | २०७ पदे |
| ७ | छत्रपती संभाजीनगर (Chh. Sambhajinagar) | छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड | १९६ पदे |
| ८ | लातूर विभाग (Latur) | लातूर, उस्मानाबाद (धाराशिव), नांदेड, परभणी, हिंगोली | १७० पदे |
| एकूण संभाव्य पदे (Total Vacancies) | २,१०९+ पदे | ||
शैक्षणिक पात्रता निकष (Educational Qualification Checklist)
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी सेवा भरती नियमावलीनुसार कृषी सेवक पदासाठी आवश्यक शैक्षणिक अहर्ता खालीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आली आहे:
- १. कृषी पदविका (Diploma in Agriculture): शासनमान्य कृषी विद्यापीठ किंवा संस्थेतून ३ वर्षांची कृषी पदविका परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
- २. कृषी पदवी (Degree in Agriculture): मान्यताप्राप्त कृषी विद्यापीठातून बी.एस्सी. कृषी (B.Sc. Agriculture), बी.एस्सी. फलोत्पादन (B.Sc. Horticulture), किंवा कृषी अभियांत्रिकी (B.Tech. Agri. Engg.) उत्तीर्ण उमेदवार पात्र आहेत.
- ३. समतुल्य कृषी शाखा: कृषी व्यवसाय व्यवस्थापन (B.Sc. ABM), जैवतंत्रज्ञान (Biotechnology), अन्न तंत्रज्ञान (Food Tech) या पदव्या धारण केलेले उमेदवारही नियमानुसार पात्र ठरतात.
- ४. संगणक अर्हता (MS-CIT): नियुक्तीच्या वेळी किंवा नियुक्तीनंतर विहित मुदतीत MS-CIT किंवा समतुल्य संगणक प्रमाणपत्र सादर करणे बंधनकारक असते.
वयोमर्यादा व शासकीय आरक्षण सवलत (Age Limit Guidelines)
अर्ज सादर करण्याच्या अंतिम दिनांकास उमेदवारांचे वय खालील मर्यादेत असणे आवश्यक आहे:
| प्रवर्ग (Category) | किमान वयोमर्यादा | कमाल वयोमर्यादा व सवलत |
|---|---|---|
| खुला प्रवर्ग (General / Unreserved) | १९ वर्षे | कमाल ३८ वर्षे |
| मागासवर्गीय प्रवर्ग (OBC, SC, ST, VJNT, SBC, EWS) | १९ वर्षे | कमाल ४३ वर्षे (५ वर्षे सवलत) |
| दिव्यांग उमेदवार (PwD) | १९ वर्षे | कमाल ४५ वर्षे पर्यंत |
| माजी सैनिक व खेळाडू प्रवर्ग | १९ वर्षे | शासकीय नियमानुसार सविस्तर सवलत लागू |
परीक्षा स्वरूप व अभ्यासक्रम तक्ता (IBPS CBT Exam Pattern & Syllabus)
कृषी सेवक भरती परीक्षा आयबीपीएसमार्फत ऑनलाईन वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी (MCQ) स्वरूपात घेतली जाते. एकूण २०० गुणांच्या या परीक्षेत कृषी घटकाला ६०% वेटेज देण्यात आले आहे:
| विषय (Subject Name) | प्रश्न संख्या | एकूण गुण | काठिण्य पातळी व माध्यम |
|---|---|---|---|
| मराठी भाषा (Marathi Grammar) | २० प्रश्न | २० गुण | इयत्ता १०वी स्तर (मराठी माध्यम) |
| इंग्रजी भाषा (English Grammar) | २० प्रश्न | २० गुण | इयत्ता १०वी स्तर (इंग्रजी माध्यम) |
| सामान्य ज्ञान व चालू घडामोडी | २० प्रश्न | २० गुण | महाराष्ट्र भूगोल, इतिहास व घडामोडी |
| बौद्धिक चाचणी व अंकगणित | २० प्रश्न | २० गुण | तर्कक्षमता व संख्यात्मक अभियोग्यता |
| कृषी तांत्रिक घटक (Core Agriculture) | ६० प्रश्न | १२० गुण (२ गुण प्रति प्रश्न) | कृषी पदविका व पदवी अभ्यासक्रम |
| एकूण (Total) | १४० प्रश्न | २०० गुण | एकूण वेळ: १२० मिनिटे (२ तास) |
महत्त्वाची सूचना: ऑनलाईन परीक्षेत गुणवत्तेनुसार निवड होण्यासाठी उमेदवारांना किमान ४५% गुण (९० गुण) मिळवणे अनिवार्य असते. मेरिट यादी संगणकीय गुणांवरून थेट तयार केली जाते.
वेतनमान व सेवेच्या अटी (Stipend & Regular Pay Scale)
शासन निर्णयानुसार निवड झालेल्या कृषी सेवकांना सुरुवातीची ३ वर्षे निश्चित मानधनावर काम करावे लागते. या कालावधीत दरमहा ₹१६,०००/- एकरकमी मानधन अदा केले जाते.
सदर ३ वर्षांचा सेवाकाळ समाधानकारक पूर्ण केल्यानंतर संबंधित उमेदवाराला ‘कृषी सहाय्यक’ (Krishi Sahayyak) या पदावर नियमित शासकीय वेतनश्रेणीमध्ये सामावून घेतले जाते. ७ व्या वेतन आयोगानुसार वेतनस्तर S-8 (₹२५,५०० ते ₹८१,१००) अधिक महागाई भत्ता (DA), घरभाडे भत्ता (HRA) व इतर शासकीय भत्ते अनुज्ञेय ठरतात.
ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Online Guide)
कृषी सेवक भरतीचा अर्ज अधिकृत संकेतस्थळावरून खालील टप्प्यांचे पालन करून भरावा:
- अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या: कृषी विभागाच्या krishi.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जा.
- भरती लिंक निवडा: मुख्य पृष्ठावरील ‘कृषी सेवक भरती २०२६ ऑनलाईन अर्ज’ या लिंकवर क्लिक करा.
- नवीन नोंदणी करा: आपले नाव, मोबाईल क्रमांक आणि ईमेल आयडी टाकून रजिस्ट्रेशन पूर्ण करा आणि लॉगिन क्रेडेंशियल्स मिळवा.
- अर्जाचा तपशील भरा: वैयक्तिक माहिती, पत्ता, कृषी पदविका/पदवीचे गुण आणि पसंतीचा कृषी सहसंचालक विभाग अचूक निवडा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: पासपोर्ट फोटो, स्वाक्षरी, डाव्या हाताच्या अंगठ्याचा ठसा आणि आवश्यक शैक्षणिक प्रमाणपत्रे विहित आकारात अपलोड करा.
- परीक्षा शुल्क भरून पावती जतन करा: ऑनलाईन गेटवेद्वारे परीक्षा शुल्क भरून अंतिम सबमिट केलेल्या अर्जाची प्रिंट डाऊनलोड करून स्वतःकडे सुरक्षित ठेवा.
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी (Mandatory Documents)
ऑनलाईन अर्ज भरताना खालील कागदपत्रे डिजिटल स्कॅन करून सोबत ठेवावीत:
- १. १० वी व १२ वी उत्तीर्ण गुणपत्रिका व बोर्ड सर्टिफिकेट.
- २. कृषी पदविका (Agri Diploma) किंवा कृषी पदवी (B.Sc. Agri) गुणपत्रिका व पदवी प्रमाणपत्र.
- ३. महाराष्ट्राचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate of Maharashtra).
- ४. सक्षम प्राधिकाऱ्याने दिलेले जातीचे प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्र (Caste & Validity Certificate).
- ५. चालू आर्थिक वर्षातील नॉन-क्रिमिलेअर प्रमाणपत्र (Non-Creamy Layer – लागू असल्यास).
- ६. आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि अद्ययावत पासपोर्ट आकाराचे रंगीत फोटो.
अधिकृत संकेतस्थळे व शेतकरी हेल्पलाईन (E-E-A-T Verified Portals)
उमेदवारांनी कोणत्याही अनाधिकृत किंवा फसव्या जाहिरातींवर विश्वास न ठेवता थेट शासकीय पोर्टल्सचा संदर्भ घ्यावा:
| शासकीय यंत्रणा / कार्यालय | अधिकृत संकेतस्थळ (Official Website) | हेल्पलाईन व संपर्क माहिती |
|---|---|---|
| महाराष्ट्र कृषी विभाग अधिकृत पोर्टल | krishi.maharashtra.gov.in | १८००-२३३-४००० (टोल-फ्री शेतकरी कक्ष) |
| कृषी आयुक्तालय, महाराष्ट्र शासन, पुणे | सेंट्रल बिल्डिंग, पुणे – ४११००१ | ०२०-२६१२२१६१ / ०२०-२६१२४६६५ |
| महाराष्ट्र शासन मुख्य संकेतस्थळ | maharashtra.gov.in | Mantralaya, Mumbai Helpline |
महाराष्ट्र कृषी सेवक भरती २०२६: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: महाराष्ट्र कृषी सेवक भरती २०२६ अंतर्गत किती पदांची भरती होणार आहे?
उत्तर: या भरती अंतर्गत राज्यातील ८ कृषी सहसंचालक विभागांमध्ये एकूण २,१०९ पेक्षा अधिक कृषी सेवक पदांची भरती केली जात आहे.
प्रश्न २: कृषी सेवक पदासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता काय आहे?
उत्तर: उमेदवाराने मान्यताप्राप्त कृषी विद्यापीठातून किंवा संस्थेतून ३ वर्षांची कृषी पदविका (Diploma in Agriculture) किंवा कृषी पदवी (B.Sc. Agriculture / B.Tech Agri) उत्तीर्ण केलेली असणे आवश्यक आहे.
प्रश्न ३: कृषी सेवक पदाचे सुरुवातीचे मानधन किती असते?
उत्तर: निवड झालेल्या उमेदवारांना सुरुवातीच्या ३ वर्षांच्या कालावधीसाठी दरमहा ₹१६,०००/- निश्चित मानधन दिले जाते, त्यानंतर नियमित वेतनश्रेणी लागू होते.
प्रश्न ४: कृषी सेवक भरतीची परीक्षा कोणती संस्था घेते?
उत्तर: ही परीक्षा आयबीपीएस (IBPS) मार्फत २०० गुणांची संगणकीय ऑनलाईन परीक्षा (CBT) पद्धतीने घेतली जाते.
प्रश्न ५: कृषी सेवक भरतीचा ऑनलाईन अर्ज कुठे करावा?
उत्तर: उमेदवार महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या krishi.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन ऑनलाईन पद्धतीने अर्ज सादर करू शकतात.
अधिकृत व विश्वासार्ह नोकरी बातमी – Mazhi Noukri Desk
महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागातील अधिकृत जाहिराती, परिपत्रके आणि भरती प्रक्रियेच्या खात्रीशीर माहितीसाठी नेहमी krishi.maharashtra.gov.in या अधिकृत शासकीय पोर्टलला भेट द्या.
राज्यातील सर्व सरकारी नोकऱ्या, हॉल तिकीट, निकाल आणि मेगाभरती अपडेट्स सर्वात आधी मिळवण्यासाठी mazhinoukri.in शी नियमित जोडलेले राहा.





